2003 yılından beri uygulanmakta olan, İcra ve İflas Kanunu 178-179c maddelerinde düzenlenmiş bulunan “iflasın ertelenmesi” kurumu; İsviçre hukukundaki 2014 yılında yürürlüğe girmiş son değişiklikler örnek alınarak 28.02.2018 tarihli ve 7101 sayılı kanunla yürürlükten kaldırılmış, bu kurumun boşluğu “konkordato” ile doldurulmak istenmiştir.
Konkordato, “borçların yeniden yapılandırılması suretiyle iflasa tabi borçluların mali durumunun düzeltilerek iflastan kurtulmasını, diğer borçluların ise mali durumunun düzeltilmesini amaçlayan, alacaklıların da belirli bir tenzilatla veya vadede alacağına kavuşmasını sağlayan ve mahkemenin tasdikiyle taraflar açısından bağlayıcı hale gelen bir anlaşma” olarak tanımlanmaktadır. Konkordatonun hukuki niteliği doktrinde tartışmalı iken, Türk-İsviçre doktrinindeki hakim görüşe göre; konkordatonun iflasa yaklaşan özel ve hafifletilmiş bir cebri icra türü ve kollektif bir tasfiye şekli olduğu kabul edilmektedir.

İflasa tabi olsun/olmasın tüm borçlular ve hatta iflas talebinde bulunabilecek her alacaklı, gerekçeli bir dilekçeyle borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını isteyebilecekken, burada dikkat edilmesi gereken en önemli husus, iflasa tabi olanların konkordato sürecinin başarısız olması halinde, haklarında iflas kararı verilecek olmasıdır.
Konkordato talebi üzerine mahkeme, istenilen belgelerin eksiksiz olduğunu tespit ettiğinde otomatik olarak geçici mühlet kararı verecek ve borçlunun mal varlığının muhafazası için gerekli gördüğü bütün tedbirleri alacaktır. Geçici mühlet üç aydır ve iki ay daha uzatılabilir. Geçici mühlet içinde verilen kesin mühlet ile birlikte konkordato süreci “23 aylık” bir süreci öngörürken, iflas ertelemesi yürürlükten kaldırılmadan önce uzatma süreleri de dikkate alındığında 5 yıla kadar (hatta uygulamada 10 yıla kadar) çıkabilmekteydi. İşte iflas erteleme kurumu bakımından uygulamada ortaya çıkan sorunlar ve kötüye kullanım nedeniyle “konkordato” kurumu yeni değişikliklerle birlikte iflas ertelemenin yerini almıştır.
Konkordato talebi neticesi, mahkeme sunulan belgelerin eksiksiz olduğunu tespit ettiğinde ve bu konuda bir bilirkişi incelemesi yapmaksızın derhal ve otomatik olarak geçici mühlet kararı vermektedir. Kanun koyucu bu şekilde düzenleme yaparken borçluyu koruyan hükümler getirmiştir. Geçici mühlet kararına karşı kanun yoluna başvurulamadığı gibi, kesin mühlet talebinin kabulü ile mühletin kaldırılması talebinin reddine ilişkin kararlara karşı da kanun yoluna başvurulamamaktadır. Net bir rakam bilinmemekle birlikte, şuana kadar 400’e yakın firma konkordato ilanında bulunmuştur. Konkordato başvurusu kabul edilen şirketlerde, alacaklıların haciz işlemi yapamaması, mahkeme kararında yer alması halinde banka teminatlarının paraya çevrilememesi, ipoteklerin satışa çıkarılmaması ve 6183 sayılı kanuna göre yapılan takipler dahil hiçbir takip yapılamaması (İİK md. 206, birinci sırasında yazılı imtiyazlı alacaklar hariç), konkordato kurumunu adeta devletin sağladığı geçici koruma yöntemi olarak ortaya sunmakta ve cazip hale getirmektedir. Ancak; domino etkisi dikkate alınarak piyasadaki birbiri ardına gelen konkordato haberleri düşünüldüğünde önümüzdeki ekonomik sürecin bir hayli zorlu geçeceği sinyallerini de vermektedir.

Av. Deniz ARIKAN ÖCAL