Türkiye Cumhuriyeti’nin ana yasası olan 1982 Anayasası madde 28; “Basın hürriyeti- Basın hürdür, sansür edilemez. Basımevi kurmak, izin alma ve mali teminat yatırma şartına bağlanamaz.” der. Yani anayasamıza göre basın özgürdür, haber, fikir ve düşünceler; çoğaltıcı araçlarla serbestçe açıklanabilir. Bu tarihten çook önceki tarihlere yolculuk ettiğimizde, 15. Ve 16. Yüzyıllarda özellikle dinsel içerikli yayınlarda kilisenin etkisi vardı, kilisenin izin vermediği yayınlar yayınlanamazdı. 17. Yüzyılda “Basın Özgürlüğü” kavramı yeni yeni telaffuz edilmeye başlandı. Basın özgürlüğü kavramına dair ilk düzenlemeyi 15 Aralık 1791’de Amerikan Kongresi’nin “Kongre söz ve basın özgürlüğünü kısıtlayıcı yasa yapamaz” maddesini kabul etmesiyle görüyoruz. Bir diğer gelişme; ‘Right of Man’ kitabının yazarı Thomas Paine Londra’da 1792 yılında Kraliyet jürisi tarafından yargılandı. Galler Prensi’nin Adalet Bakanı Thomas Erskine ise Paine’i savunarak basın özgürlüğü alanında önemli bir adım attı. 1778’de cereyan eden Fransız İhtilali’nin yankıları devam ederken İnsan Hakları adını taşıyan bu eserin İngiltere’de kraliyete karşı bir başkaldırıya sebep olacağı düşüncesiyle yargılanmasına karar verilmiş ancak bazı resmi kesimler ve halk tarafından basın özgürlüğü adına büyük bir dirençle karşılaşılmıştır.

19. Yüzyılda ise dünyada basın özgürlüğü yaygın olarak uygulama alanı buldu. Bugün 21. Yüzyılda olduğumuzu düşünürsek biz Türkiye Cumhuriyeti olarak ne kadar yol kat etmişiz, nerelere gelmişiz bir bakalım.

Acaba; ülkede iktidara tek başına gelen parti, bir süre sonra basının, kurdukları hükümet hakkında sürekli yolsuzluk haberleri yapmasından rahatsız oluyor muydu? Anayasa’yı değiştirecek güce sahip olmalarından faydalanarak Anayasa’ya basın özgürlüğünü kısıtlayıcı maddeler koyuyor muydu ve kendi izinleri olmadan yapılan haberlere sansür uygulayabiliyor muydu? Acaba, artık yolsuzluk haberleri yayınlanmadığını bilen kötü niyetli kişiler daha da fazla yolsuzluk yapınca yaşanan ekonomik kriz ülkeyi bir kaosa sürüklüyor muydu? Tartışılır…

03.05.2018… Dünya Basın Özgürlüğü Günü… Sınır Tanımayan Gazeteciler Endeksine göre Türkiye 180 ülke arasında 157. sırada… Maalesef basın özgürlüğünün en kötü durumda olduğu ülkeler arasında… Türkiye, geçen yıla göre 4 sıra daha geriledi… Tabi bu gerilemenin ardında iki senedir devam eden olağanüstü hal (OHAL), OHAL’de basın kuruluşlarının bir imzayla kapatılabilmesi, farklı seslerin sadece çok az satan gazetelere sıkışması, 100’ü aşkın gazetecinin tutuklu olması ve 16 Nisan 2017’deki anayasa değişikliği referandumu ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ülkedeki güçlenen yetkilerinin etkisi olabilir miydi?

Basın özgür değilse hiçbirimiz özgür değiliz bu ülkede!
Dünya Basın Özgürlüğü günü daim olsun…
Kalem tutan ellerimiz hep özgür kalsın!

Av. Deniz ARIKAN ÖCAL