Politikada özgürlük tanımı, hükümet baskısından bağımsız hareket edebilme iken, “Basın özgürlüğü”; haber, fikir ve düşünceleri, çoğaltıcı araçlarla, serbestçe açıklayabilme özgürlüğüdür. “3 Mayıs Dünya Basın Özgürlüğü Gününe” günler kala öyle manşetler okur olduk ki, toplumun gözü kulağı olan yazılı ve görsel basınla görmeyi ve duymayı unuttuk.

Geçtiğimiz günlerde; Doğan Holding Onursal Başkanı “Aydın Doğan” Demirören Medya Grubu’nun sahibi Erdoğan Demirören’le satış anlaşması imzalayarak Doğan Grubu bünyesindeki kuruluşların tamamını sattı. Mayıs 2011 tarihinde de yine Erdoğan Demirören’le anlaşma imzalayarak Milliyet ve Vatan kuruluşlarını da satan Aydın Doğan’ı ben en çok Hürriyet’le hatırlarım. Kimi zaman kupon kestiğimiz, kimi zaman annemizin kızartma yağını sıçrama engeli yaptığı, kimi zaman harflerini keserek okuma çalışmaları yapan çocukluğumun, evimizin demirbaşlarındandı. Yaşımdan çok daha yaşlı gazetelerin manşetleri neleeer, neleeeeer yazardı. Demirel’in, Çiller’in, Yılmaz’ın, Erbakan’ın “Plastip show’a konu olduğu günleri yaşayan çocukluğun bir temsilcisiyim ben. TRT radyosundan haberleri dinleyen, masal saatlerinde anlatılanları hayal dünyasında gerçekleştiren…
“Manipülasyon” kelimesiyle hayata bakışım değişti ta o yıllarda…
Basın Özgürlüğü neydi, nasıl bir şeydi… Yargının bağımsız olduğu toplumlarda gelişmeleri objektif yansıtmaktı, iktidar sahiplerini kızdırma korkusu olmadan yazabilmekti, baskı altında kalmadan gazete patronlarının diledikleri gazeteciyle çalışabilmeleriydi…

Peki Türkiye, “Basın Özgürlüğü” çerçevesinden nasıl gözüküyor? Bunu anlamak için biraz çerçeveyi geniş tutup, basın özgürlüğü üzerine çalışan beş uluslararası örgütün; Sınır Tanımayan Gazeteciler, Freedom House, Uluslararası Af Örgütü, Gazetecileri Koruma Komitesi ve İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün Türkiye’yle ilgili raporlarına bir göz atmak gerek.
Uluslararası Af Örgütü, “Türkiye’deki gazetecilerin ve diğer medya çalışanlarının rutin olarak ve uzun sürelerle tutuklu yargılanmalarının, mahkûmiyet kararı olmaksızın cezalandırma anlamına geldiği” kanaatindeyken, Freedom House tarafından açıklanan raporda “Türkiye’nin “kısmen özgür” statüsünden “özgür değil” statüsüne düştüğü değerlemesi, Türkiye’de basın özgürlüğü konusunda birçok sorunun havada uçuşmasına neden oluyor.
Basın ve medya günümüzde oldukça önemli bir işleve sahip olduğundan, Avrupa Birliği uyum yasaları çerçevesinde 2001 yılından beri pek çok alanda olduğu gibi basın alanında da uyum yasalarının uzantısını görmekteyiz. 09.06.2004 tarihinde 5680 sayılı basın kanunumuz 5187 sayılı yasayla değiştirilmiştir. 5187 sayılı yasada benim gözüme en çok çarpan düzenleme; haber kaynaklarının gösterilmesi konusunda, “haberin kaynağının gösterilme zorunluğunun olmaması” düzenlemesiydi. Suistimale oldukça açık bu düzenleme, basın özgürlüğü konusunda havada uçan sorulara bir yenisini daha eklemiyor değil. Dilerim bu paradoks “Özgür” kalabilen bir basının varlığıyla, internet medyasının güvenilirliğiyle son bulacaktır.

Av. Deniz ARIKAN ÖCAL